Quy hoạch điện 8: Tất cả hướng đến an ninh năng lượng quốc gia

Quy hoạch Phát triển Điện lực VIII giai đoạn 2021-2030, có xét đến năm 2050 mới được phê duyệt nhằm cải thiện an ninh năng lượng của đất nước và đưa ra lộ trình phát triển các nguồn năng lượng theo hướng xanh như cam kết của Chính phủ Việt Nam tại Hội Nghị Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (COP26). Tuy nhiên, việc thực hiện các mục tiêu trong QHĐ8 sẽ là một thách thức lớn đối với tất cả các bên liên quan.

Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà đã phê duyệt Quy hoạch Phát triển Điện lực VIII (QHĐ8), sẽ định hướng chính sách năng lượng quốc gia trong phần còn lại của thập kỷ này và hơn thế nữa. Bản dự thảo QHĐ8 đầu tiên được thực hiện vào tháng 3 năm 2021 và sau hơn 10 bản dự thảo đã được xuất bản, đến nay QHĐ8 được phê duyệt chính thức vào ngày 15/5/2023.

Lộ trình thực hiện

QHĐ8 đặt mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng đến năm 2030, với tầm nhìn đến năm 2050. Kế hoạch toàn diện bao gồm các khâu phát điện, truyền tải điện, phân phối điện, tái cấu trúc ngành Điện lực Việt Nam và kết nối lưới điện với các nước láng giềng. Theo kế hoạch, đến năm 2030, dự kiến tỷ lệ các nguồn năng lượng tái tạo - bao gồm thủy điện, năng lượng mặt trời, gió và sinh khối - trong tổng công suất năng lượng sẽ tăng khoảng gấp đôi.

Kế hoạch cũng tìm cách giảm sự phụ thuộc vào năng lượng nhiệt đốt than, do đó phù hợp với xu hướng toàn cầu hướng tới năng lượng bền vững. Điện than, hiện là một thành phần quan trọng trong cơ cấu năng lượng của Việt Nam, cũng sẽ giảm từ khoảng 30% xuống 20% vào năm 2030, trong khi tỷ lệ đóng góp của khí đốt tự nhiên sẽ tăng gần gấp đôi. Hướng tới năm 2050, các nguồn điện than sẽ bị loại bỏ gần như hoàn toàn. Hướng đến năm 2050, các nguồn năng lượng tái tạo sẽ phát triển mạnh mẽ, chiếm 70% tổng công suất điện và sản xuất 80% tổng lượng điện (xem biểu đồ).

(Nguồn: Source: allens.com.au)

Trong đó, đến năm 2030, điện gió trên bờ và ngoài khơi phục vụ sinh hoạt lần lượt khoảng 21.880MW và 6.000MW, chiếm 4% và 14,5% tổng công suất phát điện của cả nước. Đến năm 2050, lượng điện này dự kiến sẽ tăng lên 70.000-91.500MW đối với điện ngoài khơi, tương đương 14-16% tổng số.

Trong khi đó, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) sẽ đóng góp 14,9% vào tổng công suất phát điện vào năm 2030. Theo kế hoạch, công suất điện khí sẽ đạt 40,3 GW vào năm 2035, nhưng khi năng lượng khí hỗn hợp và hydro ngày càng phổ biến, tỷ trọng khí đốt sẽ giảm xuống 7% vào năm 2050. Chủ tịch AES Việt Nam Joseph Uddo cho biết: “Đây là một bước tiến lớn trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam. Việc tập trung vào LNG và năng lượng tái tạo rất có ý nghĩa. Điều này chính thức hóa sự hỗ trợ liên tục mà AES đã nhận được đối với dự án CCGT Sơn Mỹ của chúng tôi và dự án nhà ga LNG Sơn Mỹ. Rõ ràng là những dự án này có tầm quan trọng quốc gia.”

QHĐ8 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng cơ sở hạ tầng lưới điện thông minh vững chắc có khả năng tích hợp và vận hành thành công các nguồn năng lượng tái tạo quy mô lớn. Việc Việt Nam nhấn mạnh vào cơ sở hạ tầng lưới điện thông minh nhấn mạnh cam kết của Việt Nam đối với năng lượng tái tạo hiệu quả và đáng tin cậy.

 

Giai đoạn 2021-2030 sẽ xây dựng mới 49.350 megavolt ampe (MVA), cải tạo 38.168MVA trạm biến áp 500kV, xây dựng mới 12.300km đường dây 500kV và cải tạo 1.320km. Ngoài ra, QHĐ8 nhấn mạnh sự cần thiết phải giảm phát thải khí nhà kính liên quan đến sản xuất điện, với mục tiêu đạt mức phát thải cao nhất không quá 170 triệu tấn vào năm 2030.

All systems go for energy security


Vấn đề tiếp theo?

Vốn đầu tư ước tính cho phát triển nguồn và lưới điện truyền tải khoảng 134,7 tỷ USD cho giai đoạn 2021-2030 và 399-523 tỷ USD cho giai đoạn 2031-2050.

Một thách thức khác đối với việc thực hiện QHĐ8 là thời gian. Chỉ còn chưa đầy 7 năm nữa để Việt Nam có thể tăng gấp đôi tổng công suất điện so với hiện nay, cùng với đó là khoản tiền đầu tư khổng lồ vào lưới điện. Mục tiêu chuyển đổi năng lượng xanh đầy tham vọng đòi hỏi cơ chế rất đặc thù để thu hút nguồn vốn khổng lồ, công nghệ hiện đại nhất cả trong và ngoài nước.

Theo ông Tomaso Andreatta, Chủ tịch Ủy ban Lĩnh vực Tăng trưởng Xanh tại Phòng Thương mại Châu Âu tại Việt Nam, việc phê duyệt QHĐ8 là một bước quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ chính thức của chính phủ nhằm cải cách hệ thống năng lượng để đáp ứng các nhu cầu sắp tới. “Tuy nhiên, công việc thực sự bắt đầu ngay bây giờ là xác định các công cụ pháp lý để thực hiện các kế hoạch, thống nhất các quy trình cấp phép thông qua một cổng duy nhất và tài trợ cho một kế hoạch đầu tư cực kỳ tham vọng vượt quá khả năng của quốc gia,” ông nói. “Chúng ta cũng phải thay đổi quy trình ra quyết định của tất cả các bên liên quan bằng cách xem xét kinh tế vòng đời chứ không chỉ đầu tư ban đầu, đồng thời thích ứng với các công nghệ mới có thể cồng kềnh hơn hiện nay nhưng chỉ cho phép đạt được tiến bộ thực sự đối với quá trình khử cacbon.” Ông Andreatta giải thích việc loại trừ carbon và tín dụng carbon mới không thể cân bằng lại lượng khí thải carbon của khí tự nhiên, LNG và than. Một lượng lớn năng lượng tái tạo cơ bản và hydro xanh đi kèm với kho lưu trữ càng sớm càng khả thi có thể được cung cấp nhiều chỗ hơn nữa. “Những cải cách cần thiết để thành công bao gồm nhiều khía cạnh khác nhau như củng cố ngân hàng địa phương, mở cửa cho đầu tư quốc tế vào cơ sở hạ tầng, cải thiện vị thế tín dụng của Việt Nam và củng cố ngành Điện lực Việt Nam bằng cách đưa giá năng lượng vào bù đắp toàn bộ chi phí và đầu tư cần thiết để cải tạo hoàn toàn lưới điện, với sự hỗ trợ của các công ty tư nhân,” ông nói thêm.

Ông John Rockhold từ Phòng Thương Mại Hoa Kỳ tại Việt Nam (AmCham) cho biết thêm, để thu hút đầu tư vào ngành điện, vẫn còn rất nhiều việc phải làm để xây dựng và triển khai QHĐ8. “Điều đó thậm chí còn cần thiết hơn trong bối cảnh khủng hoảng năng lượng và điều kiện mùa hè. Với tình hình nắng nóng như hiện nay, nguy cơ thiếu điện tăng cao nên Việt Nam cần sớm đầu tư vào ngành điện, thúc đẩy và phát triển các dự án này”, ông nói.

Tại cuộc họp báo ngày 18/5/2023, đại diện Bộ Công Thương khẳng định đang khẩn trương thực hiện các nhiệm vụ Chính phủ giao để làm cơ sở pháp lý triển khai QHĐ8. Bộ Công Thương được giao nhiệm vụ hoàn thiện cơ chế, chính sách như hoàn thiện Luật Điện lực sửa đổi, xây dựng cơ chế PPA trực tiếp.

                                                                        Sưu tầm & biên dịch: Hồ Hữu Lâm - P8

https://vir.com.vn/all-systems-go-for-energy-security-102027.html